Một trong những đối tượng đặc biệt trong điều trị HIV chính là phụ nữ có thai. Việc tư vấn HIV, điều trị ARV đúng cách góp phần giảm thiểu tối đa tỉ lệ trẻ em nhiễm HIV mới. Vì vậy phụ nữ nhiễm HIV cần được tư vấn đầy đủ nếu chuẩn bị mang thai hoặc trong thời gian manh thai, sau khi sinh.

1/ Vậy người mẹ cần biết HIV lây sang cho con như thế nào?

Không phải tất cả trẻ sinh ra từ bà mẹ nhiễm HIV đều bị nhiễm HIV. Nếu không can thiệp dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con sẽ có khoảng 25-45% số trẻ bị nhiễm HIV do mẹ truyền sang.

  • Tỉ lệ lây nhiễm trong lúc mang thai là 5-10%
  • Trong khi sinh : 15-25%
  • Khi cho con bú dao động trong khoảng 5-10%.
  • Nếu áp dụng biện pháp dự phòng lây nhiễm tốt, tỉ lệ này có thể giảm xuống chỉ còn 2-8%.
Tư vấn HIV cho người mẹ nhiễm HIV
            Tư vấn HIV cho người mẹ nhiễm HIV

Lây truyền trong thời kỳ mang thai

Sự lây truyền HIV qua con đường này có thể xảy ra rất sớm, ngay khi người mẹ mang thai mới được 8 tuần và có thể kéo dài trong suốt thai kỳ. Tuy nhiên, người ta nhận thấy có tỷ lệ lây truyền HIV qua rau thai cao vào thời kỳ tuổi thai được trên 18 tuần.

Lây truyền trong khi sinh

Lây nhiễm HIV trong khi sinh là do khi đứa trẻ “đi qua” đường sinh dục của mẹ đã tiếp xúc trực tiếp với dịch âm đạo (nuốt nước ối, trong máu và dịch âm đạo của mẹ có chứa HIV)  hoặc do sự trao đổi máu mẹ – thai nhi khi chuyển dạ (ở giai đoạn này các cơn co tử cung của mẹ có thể “bơm mạnh” máu mẹ dương tính HIV vào tuần hoàn của thai nhi làm cho trẻ dễ bị nhiễm HIV từ mẹ).

Có khoảng 50- 60% số trẻ em bị lây truyền HIV trong giai đoạn này. Tuy nhiên nguy cơ lây truyền HIV từ mẹ sang con trong khi sinh sẽ tăng lên trong trường hợp đẻ khó, chuyển dạ kéo dài, phần mềm của người mẹ bị dập nát, thai bị xây xước, sang chấn…

Lây truyền HIV từ mẹ sang con trong thời kỳ cho con bú

HIV có thể từ máu mẹ vào các nang sữa và do đó HIV có trong sữa mẹ và có thể lây nhiễm cho trẻ bú sữa người mẹ nhiễm HIV. Ngoài ra HIV có thể lây qua các vết nứt ở núm vú người mẹ, nhất là khi trẻ đang có các vết loét ở miệng.

2/ Mọi phụ nữ mang thai đều cần làm xét nghiệm HIV và được tư vấn HIV:

Trước tiên, mọi phụ nữ mang thai đều cần phải đi làm xét nghiệm HIV để biết rõ tình trạng sức khỏe của bản thân. Nên làm xét nghiệm càng sớm càng tốt hoặc trong ba tháng đầu của thai kỳ, để nếu có nhiễm HIV thì sẽ được điều trị dự phòng kịp thời tránh làm lây truyền HIV sang con.

Tỉ lệ trẻ bị nhiễm HIV từ mẹ ở Việt Nam vẫn cao do tỷ lệ phụ nữ mang thai làm xét nghiệm HIV khá muộn khiến cho việc dự phòng cho con gặp khó khăn

Phát hiện được tình trạng nhiễm HIV sớm ở phụ nữ mang thai, họ sẽ được điều trị dự phòng sớm từ khi thai được 14 tuần tuổi, được tư vấn HIV, tư vấn chăm sóc thai nghén, dinh dưỡng.

Việc chủ động ở từng thời điểm mang thai để được can thiệp dự phòng toàn diện, hạn chế tối đa những nguy cơ nhiễm truyền HIV sang con hoàn toàn có để sinh được đứa trẻ khỏe mạnh, không nhiễm HIV.

Tư vấn HIV cho người mẹ nhiễm HIV.
            Tư vấn HIV cho người mẹ nhiễm HIV.

3/ Dự phòng lây truyền từ mẹ sang con:

Với phụ nữ nhiễm HIV có sức khỏe tốt, tức là đã đang được điều trị bằng thuốc kháng vi rút (ARV) hoàn toàn có thể chủ động thời điểm sinh con để có được đứa con khỏe mạnh và không nhiễm HIV.

Với các trường hợp tình trạng sức khỏe kém: thường xuyên bị mắc các nhiễm trùng cơ hội, kết quả xét nghiệm CD4 dưới 200, tốt nhất là luôn luôn áp dụng các biện pháp tránh thai để tránh mang thai ngoài ý muốn.

Tư vấn HIV đối với mẹ:

  • Tiếp tục điều trị ARV cho bà mẹ: Cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc dùng thuốc: Tuyệt đối không bỏ thuốc, đổi thuốc, uống thuốc sai giờ khi không có chỉ định của bác sỹ.
  • Điều trị dự phòng bằng Co-trimoxazole
  • Trong các cuộc đẻ cần hạn chế các thủ thuật: Bấm ối, mổ lấy thai, đặt điện cực, rạch màng ối sớm,…
  • Sau sinh mẹ cần được tư vấn về các biện pháp dự phòng lây nhiễm HIV cho con như ngừng cho bú, nuôi con bằng sữa ngoài, hoặc chăm sóc các tổn thương núm vú, trên da chảy máu,…

Dự phòng lây nhiễm đối với trẻ:

  • Điều trị dự phòng bằng ARV
  • Theo dõi và điều trị AIDS cho trẻ đúng theo hướng dẫn của bộ y tế
  • Theo dõi định kỳ sự phát triển và miễn dịch của trẻ
  • Điều trị dự phòng bằng Co-trimoxazole khi trẻ được 6 tuần tuổi
  • Xét nghiệm chẩn đoán sớm tình trạng nhiễm HIV khi trẻ 4-6 tuần tuổi
  • Xét nghiệm huyết thanh học cho trẻ từ 18 tháng tuổi.

Mục tiêu tư vấn HIV cho người mẹ là để giảm thiểu tỉ lệ lây nhiễm HIV từ mẹ sang con. Điều này không chỉ cần người mẹ cố gắng mà người thân, gia đình cũng cần phải nắm rõ những thông tin về HIV để chăm sóc trẻ và mẹ một cách tốt nhất.

Mọi thắc mắc về vấn đề HIV, vui lòng gọi đến tổng đài 19006237 để được tư vấn HIVtư vấn xét nghiệm HIV trực tiếp từ các chuyên gia.

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây